Salarisprofs

De reden voor de extreme verhoging van de lage zorgbijdrage

Han Bakker 22-8-2016 14:06
Categorieën: Loon- en premieheffing

Het is weer vakantietijd. Lekker rustig op de weg. In de krant en op de televisie overheersen de berichten over de Olympische Spelen in Rio. Over hoe goed ‘we’ het daar doen. Het is eveneens rustig rond het kabinet, want de dames en heren politici zijn met vakantie. O nee, wacht, ze zijn met ‘zomerreces’. Dat is feitelijk hetzelfde als een normale vakantie, alleen duurt een zomerreces wat langer.

Met de politiek op reces valt er weinig nieuws te melden. Het is eigenlijk een beetje saai. Maar ook dit keer geldt: elk nadeel ‘hep’ z’n voordeel. Want bij gebrek aan nieuwe koeien die uw en mijn onverdeelde aandacht verdienen, is er nu even tijd en gelegenheid om ons bezig te houden met een oude koe.

Ik heb het over de fikse verhoging op 1 januari 2016 van de inkomensafhankelijke bijdrage voor de Zorgverzekeringswet (Zvw) voor gepensioneerden en zelfstandigen. Zoals bekend betalen werkgevers een werkgeversheffing over het loon van hun werknemers (het zogeheten normale tarief) en gepensioneerden en zelfstandigen betalen het zogeheten lage tarief. Het tarief voor werkgevers werd per 1 januari verlaagd: van 6,95% naar 6,75%. Het lage tarief voor gepensioneerden en zelfstandigen werd daarentegen verhoogd en niet zo’n klein beetje ook: van 4,85% naar 5,5%. Oftewel een stijging met meer dan 13%! Deze verhoging komt bovenop een verhoging van het maximumbijdrageloon Zvw voor 2016. Oftewel: gepensioneerden en zelfstandigen moeten vanaf 1 januari van dit jaar flink meer dokken aan inkomensafhankelijke zorgbijdrage (IAB) voor de Zvw.

Waarom dat zo was besloten? Tja; dat was nou precies mijn vraag: waarom?

Ik kaartte dit aan in mijn blog van afgelopen oktober (‘Hoe leg je het onlegbare uit?’) en ik beloofde de reden achter deze forse verhoging te achterhalen. Maar dat bleek allesbehalve eenvoudig. Sterker: ik heb langdurig gezocht naar meer informatie over het hoe en wat van deze maatregel, maar helemaal niets gevonden. Uiteindelijk moest ik me ten einde raad vervoegen bij Informatie Rijksoverheid (voorheen Postbus 51). Ik geef toe: het voelde als een nederlaag, maar ja, belofte maakt schuld: ik zou en moest erachter komen wat het kabinet tot deze toch wel exorbitante verhoging had bewogen.

Het antwoord (1)
Na wat heen en weer gebel en gemail met de mensen van de Informatiedienst Rijksoverheid kreeg ik uiteindelijk het antwoord op mijn vraag. Tenminste: dat dacht ik. De realiteit was anders. Want dit kreeg ik te horen, eh, te lezen:

“Daarnaast heeft het kabinet besloten tot een wijziging in de vaststelling van de percentages voor de inkomensafhankelijke bijdrage. De inkomensafhankelijke bijdrage voor zelfstandigen en gepensioneerden kent een lager percentage dan het percentage voor werkgevers. Het verschil tussen beide heffingen was de afgelopen jaren 2,1 procentpunt, maar het kabinet heeft besloten om dit verschil met ingang van dit jaar terug te brengen tot 1,25 procentpunt.”

Eh, ja, leuk hoor, hartstikke bedankt en zo, maar ….. dit wist ik al! Ik wilde juist weten wat ik nog niet wist, te weten WAAROM die percentages waren aangepast. En daarover stond er niets in het antwoord. Ik waagde er dus nog maar eens een email aan, nu rechtstreeks verzonden aan de Afdeling Voorlichting van het Ministerie van VWS.

Het antwoord (2)
En dat hielp: er kwam een inhoudelijk antwoord. Eindelijk kon ik vernemen waarom door het kabinet was besloten om het lage IAB-tarief zo fors te verhogen.

Wat bleek het geval? In 2013 was door het kabinet besloten tot een structureel bezuinigingspakket, dat benodigd was ‘om de overheidsfinanciën terug op orde te brengen’. Voor het jaar 2016 had het kabinet een bezuiniging ingepland van € 6 miljard, o.m. te realiseren door de zorgtoeslag, huurtoeslag, kindgebonden budget en ouderentoeslag te vervangen door een regeling ‘huishoudentoeslag’. Dat laatste moest € 1,3 miljard opleveren. Maar in 2014 bleek dat die regeling niet uitvoerbaar was, waardoor er voor deze structurele bezuiniging een gat ontstond dat - uiteraard - moest worden gedicht.

Een van de maatregelen die daartoe in 2014 werd genomen betrof een verhoging van het lage IAB-tarief voor de jaren 2016 en verder. Dat levert structureel € 275 miljoen per jaar aan extra inkomsten op. Oftewel: de verhoging van het lage IAB-tarief heeft niets te maken met stijgende zorgkosten of zo. Het bedoelt slechts een bezuinigingsgat te dichten.

Tot zover is dit een duidelijk verhaal. Maar dan vraag ik me toch af: waarom wordt deze in 2014 besloten lastenverzwaring voor zelfstandigen en gepensioneerden doorgezet in 2016, het jaar waarin het kabinet nota bene het 10-voudige (€ 2,6 miljard) besteedt aan een verhoging van de arbeidskorting? Kon dat nou echt niet een tandje minder, die verhoging van de arbeidskorting, bijvoorbeeld met zo’n € 275 miljoen? Want let wel: gepensioneerden met alleen een pensioeninkomen hebben geen recht op arbeidskorting en profiteren dus niet van deze injectie van € 2,6 miljard.

Lastenverzwaring vs lastenverlichting
Het doorzetten van de verhoging van het lage IAB-tarief voor 2016 begrijp ik dus niet. Ik bedoel, het kabinet huilt mee met de ouderen, wier pensioenen (bruto) dreigen te worden gekort: ‘Vreselijk vervelend, tja, die lage rente hè, maar ja, wat kun je eraan doen?’. Nou, denk ik dan, aan de rente kun je als kabinet misschien niets doen, maar aan de hoogte van de IAB wel! Want die bepaalt toch echt mede wat er netto van dat bruto pensioen overblijft. Bij een pensioen van € 1000 bruto bedraagt de extra Zvw-last voor gepensioneerden € 6,50, bij € 1250 ruim € 8 en bij € 1500 bijna € 10. Netto per maand. Het zijn dus aardige bedragen.

Mijn onbegrip wordt versterkt als ik de Begroting 2016 van VWS erbij pak. Want daar lees ik het volgende: “Vorig jaar is besloten dat het verschil tussen het normale en het verlaagde IAB-percentage zou worden teruggebracht van 2,1% naar 1,25%. Dit leidt ertoe dat personen die het verlaagde percentage moeten betalen (zelfstandigen en gepensioneerden) meer IAB gaan afdragen. Daardoor kan het normale percentage licht dalen (de totale opbrengst van de IAB hoeft immers niet te stijgen).

Daar zit geen woord Frans bij! Gepensioneerden en zelfstandigen, ook die met een laag inkomen, betalen mee aan een lastenverlichting voor werkgevers! Waar sláát dit op? Of ze het zelf zo breed hebben! Hoe is het toch mogelijk? En maar huilen in Den Haag dat de pensioenen onder druk staan en maar roepen dat we echt iets moeten doen aan de inkomenspositie van ouderen. Sorry hoor, maar dat komt mij, eh, hoe zal ik het zeggen, een beetje hy…, nee, dat is te hard, eh, toch wel behoorlijk tegenstrijdig over!

Macroniveau vs microniveau
Bezien op macroniveau, met alle superingewikkelde en vooral ook volslagen ondoorzichtige begrotingsregels, waarbij een meevaller op het ene vlak kennelijk direct dient te leiden tot een lastenverzwaring op een geheel ander vlak, ja, op macroniveau zal het allemaal wel verdedigbaar zijn. En misschien ook uitlegbaar.

Maar op microniveau? Uitleggen aan de burger? Als je alleen netto met netto moet vergelijken? Nee, dat wordt een stuk lastiger voor onze dames en heren politici in de aanloop naar de verkiezingen. Ik ben dan ook zeer benieuwd hoe ze dat zullen gaan doen.

Oja, voordat ik het vergeet: Nederland telt volgens het FD in het verkiezingsjaar 2017 ruim 443.000 65-plussers méér dan tijdens de vorige verkiezingen (in 2012). Oftewel, 443.000 meer oudere, stemgerechtigde burgers …..

Ik meld het maar even.

Han Bakker – MBZ Consultancy

blog_image:profsg_147193777857bbfcf2c5377.jpg:end_blog_image

Voor meer blogs van Han Bakker, klik hier

Reacties (1)

Peter Bloem 11-10-2016 10:06
Hallo Han, Bedankt voor het speur- en ontwikkelingswerk! Speur, omdat je het voor ons lezers hebt uitgezocht. Ontwikkeling, omdat je met deze blog een bijdrage hebt geleverd aan de ontwikkeling van onze beleidsmakers. Misschien heb je recht op de (verhoogde) aftrek voor 2016? Nog een kleine opmerking. Meer ouderen in 2017 levert ook méér op voor de schatkist. Daartegenover staat een 'tegenvaller" van de opbrengsten vanuit zelfstandigen, omdat de DBA tot minder inkomsten leidt. Kunnen ze in Den Haag mooi tegen elkaar wegstrepen. Hahahaha

Reageer

Ideale werving en selectie voor de salarisadministratie

 

Al 10 jaar lang dé partner binnen salarisadministratie

Met opleidingen helpen we salarisprocessen te verbeteren