Salarisprofs

Wet DBA: Weg met de schijnzelfstandige, leve de schijnwerknemer!

Han Bakker 12-9-2016 15:28
Categorieën: Loon- en premieheffing

De wet DBA blijft de gemoederen bezighouden. Je kunt geen krant of tijdschrift openslaan of er staat wel een artikel in over de voor- en/of nadelen van het verdwijnen van de VAR. Uiteraard kan ik niet achterblijven, maar eerst wil ik het even over iets anders hebben. Want soms gebeuren er dingen waarvan je denkt: dit kan niet waar zijn! Ongelofelijk, wat een toeval!

Wat is er aan de hand? In mijn vorige blog kwam ik terug op een toezegging in mijn blog van september 2015. Ik had beloofd de reden te achterhalen voor de extreme verhoging van de lage zorgbijdrage die gepensioneerden en zelfstandigen moeten betalen over hun inkomen. Die bijdrage steeg van 4,85% tot 5,5%: een stijging van ruim 13%.

Ik kwam erachter dat het kabinet tot die verhoging had besloten om een gat te dichten in een geplande bezuiniging van 6 miljard. Dat gat was ontstaan doordat de geplande invoering van de ‘huishoudentoeslag’ niet kon doorgaan. De huishoudentoeslag moest in de plaats komen van de huurtoeslag, zorgtoeslag, kindgebonden budget en de ouderentoeslag en zou € 1,3 miljard aan bezuinigingen moeten opleveren.

Dat is een hoop geld: € 1,3 miljard minder aan huurtoeslag, zorgtoeslag, kindgebonden budget en de ouderentoeslag. Dat is niet leuk, maar ja, als er moet worden bezuinigd, dan moet er worden bezuinigd. Toch? Maar (gelukkig of helaas): invoering van de huishoudentoeslag bleek vooralsnog (!) door de belastingdienst niet uitvoerbaar, dus werd de dekking van het ontstane gat elders gezocht. Onder meer bij een forse verhoging van de lage zorgbijdrage Zvw en de afschaffing van de ouderentoeslag. Waarvan akte.

Maar hoe toevallig en hoe onbegrijpelijk! RTL Nieuws meldt op basis van uitgelekte Prinsjesdag-stukken dat de huurtoeslag, zorgtoeslag en kindgebonden budget in 2017 omhoog gaan! Omhoog!

Hoe snel kun je als kabinet van visie veranderen? Eerst van mening zijn dat het vanaf 2016 wel wat minder kan met die toeslagen en een bezuiniging plannen van € 1,3 miljard (die alleen om uitvoeringstechnische redenen niet is doorgegaan), om vervolgens met droge ogen een jaar later de resterende 3 van die 4 toeslagen te gaan verhógen. Wat is dit voor beleid?! Dit is gewoon maar wat doen! Dit is toch geen lange-termijn-visie?

Werkelijk ongelofelijk. Eerst verlagen en dan verhogen. Goh, je zou bijna denken dat er verkiezingen aankomen …

Gevolgen wet DBA
Ook op het terrein van de wet DBA lijkt visie ver te zoeken. Ik heb het al vaker gemeld: die VAR kwam er destijds niet voor niets! Je kon gewoon wachten op de effecten die we nu zien.

Want waarom zouden de overwegingen destijds om de VAR in te voeren, anno 2016 niet meer gelden? Zijn de regels rond de vaststelling van een dienstbetrekking eenvoudiger geworden, zodat een VAR niet meer noodzakelijk is? Dat lijkt me niet. Nee, de VAR moest verdwijnen om vermeende schijnzelfstandigheid aan te pakken. Het kabinet zette door tegen het advies in van zowel Actal als de Raad van State, die beide betwijfelden of de omvang van schijnzelfstandigheid wel zodanig was, dat dit ingrijpen noodzakelijk was.

Volgens organisaties van zelfstandigen dreigt er nu een bloedbad onder zelfstandige professionals. Door het verdwijnen van de VAR zou het voor zzp’ers vele malen moeilijker zijn geworden om aan opdrachten te komen. Potentiële opdrachtgevers zouden afhaken, omdat ze het risico van naheffing en boetes niet aandurven.

Klopt dit verhaal? Is het voor opdrachtgevers allemaal te ingewikkeld geworden? Het ligt eraan aan wie je het vraagt. Staatsecretaris Wiebes bijvoorbeeld vindt het allemaal nog wel meevallen. Ondernemers moeten zich volgens hem gewoon niet te veel bezighouden met details in modelovereenkomsten. Een duidelijk, maar ook opmerkelijk standpunt van de bewindsman die over de belastingen gaat: een oproep aan belastingplichtigen om zich niet te veel met details bezig te houden. Het moet niet veel gekker worden.

Een gerespecteerd medewerker van de belastingdienst meldde in zijn column dat de regels rond de dienstbetrekking zo simpel zijn, dat zelfs zijn gasten uit de reclamewereld het in één keer uitleggen al begrepen. Tja, denk ik dan, dan zijn zijn gasten kennelijk óf veel slimmer dan de gemiddelde arbeidsjurist, óf de Handreiking beoordelingskader overeenkomsten arbeidsrelaties is gemakshalve ongeopend op de koffietafel blijven liggen.

Als je het mij vraagt: het is vele malen ingewikkelder geworden. Het is net als met de verkeersregels. Als je als automobilist jarenlang een vrijbrief van de overheid hebt, dan hoef je die regels niet te kennen: je rijdt gewoon. Maar als die vrijbrief opeens vervalt, tja, dan wordt het opeens stukken ingewikkelder. Dan zul je de verkeersregels wel moeten kennen en toepassen en dat kan knap lastig zijn. Ik kan me goed voorstellen dat mensen in die situatie op zoek zouden gaan naar alternatieven, zoals het openbaar vervoer of het inhuren van een privé-chauffeur.

Door de afschaffing van de VAR is er een hele groep nieuwe gebruikers van de regels rond de dienstbetrekking bijgekomen, voor wie het leven als opdrachtgever opeens een stuk ingewikkelder is geworden. Ook velen van hen gaan op zoek naar alternatieven.

Objectief vs subjectief
Het gaat er dus niet om of de regels objectief gezien wel of niet ingewikkelder zijn geworden. Het gaat erom hoe de nieuwe situatie – zonder VAR - door potentiële opdrachtgevers wordt ervaren.

Opdrachtgevers zijn de werkverschaffers van zzp’ers. En opdrachtgevers zijn ook ondernemers die willen handelen en niet 11 weken kunnen en willen wachten om een klein beetje zekerheid (geen vrijwaring!) te kunnen peuren uit een aan de belastingdienst voorgelegde modelovereenkomst, waarvan volgens de laatste cijfers 75% wordt afgekeurd.

Opdrachtgevers zoeken dan ook andere wegen. Men kiest liever de weg van inschakeling van uitzendbureaus en payrollbedrijven, waarbij zzp’ers zich noodgedwongen moeten aanmelden. Of men kiest voor zekerheid door elke opdrachtnemer maar als werknemer te bestempelen. Kortom: de schijnzelfstandige is dood, leve de schijnwerknemer.

Onverzekerde (schijn)werknemers
De scheidslijn tussen een schijnzelfstandige en een schijnwerknemer is dun. Het is dus wachten op de eerste schijnwerknemer, wiens aanvraag WGA/WIA wordt afgekeurd door het UWW, omdat er geen sprake was van een dienstbetrekking, die zijn angstige opdrachtgever veiligheidshalve wel had aangenomen. Wel premies betaald, maar toch niet verzekerd.

Een onverzekerde zzp’er als slachtoffer van de drang om (vermeende) schijnzelfstandigheid uit te roeien: ga dát maar eens uitleggen aan de burger!

VVD en D66 roepen inmiddels al om de terugkeer van de VAR. Goh, je zou bijna denken dat er verkiezingen aankomen ….

Han Bakker – MBZ Consultancy

blog_image:profsg_147368728657d6aef6b2f6e.jpg:end_blog_image

Voor meer blogs van Han Bakker, klik hier

Reacties (4)

Rene Musters 13-10-2016 10:01
Volgens mij is de grootste fout die gemaakt is het te lang in stand houden van de VAR (of het gebrek van controle hierop). Hierdoor is een situatie ontstaan die altijd slechter cq onzekerder wordt dan de VAR. Overigens is het wel erg simpel om Wiebes aan te wijzen als schuldige, want de Kamer heeft immers in meerderheid voorgestemd (de schijnzelfstandigheid moest aangepakt worden!!!). En nu heeft diezelfde Kamer kritiek op de nieuwe Wet die ze zelf hebben aangenomen.
Han 12-10-2016 12:21
@ René, ik bedoel niet te suggereren dat de VAR zaligmakend was. Zeker niet tegen de achtergrond van het wettelijk kader van de verplichte werknemersverzekeringen. Maar je kunt ook niet je ogen sluiten voor de ongewenste maatschappelijk gevolgen van het afschaffen van de VAR. Je had je als overheid beter moeten voorbereiden op de thans ontstane situatie. Misschien wel door een heroriëntatie op de begrippen werknemer, zzp'er en ondernemer. Wie is wat, waarom en welke regels en verplichtingen zouden voor elke groep moeten gelden? Met alle toegenomen verplichtingen voor werkgevers en de grote complexiteit van de regels rond de vaststelling van een dienstbetrekking zullen veel opdrachtgevers er voor willen waken om werkgever te worden. Dat is logisch en daar had je je als kabinet (beter) op moeten voorbereiden.
Peter 11-10-2016 9:38
Hallo Han, Het is weer een fantastische blog over het reilen en zeilen (of "what is going on" zoals de Engelsen zeggen) uit Den Haag. En laten we vooral hopen dat we straks niet de eerste onverzekerde (schijn) werknemer mogen begroeten. Voor je het weet gaat Den Haag weer sleutelen.
Rene Musters 29-9-2016 23:22
Er wordt nu steeds gesuggereerd dat de VAR zaligmakend was, maar op de VAR was ook veel kritiek van diezelfde deskundigen. Dat DBA niet de ideale oplossing is mag duidelijk zijn, maar er is niemand geweest met een beter plan (terwijl afschaffing van de VAR toch geen verrassing is). Bij echte zelfstandigen is er ook bij DBA weinig risico voor opdrachtgevers, maar blijkbaar zijn er toch veel twijfelgevallen.

Reageer

Ideale werving en selectie voor de salarisadministratie

 

Al 10 jaar lang dé partner binnen salarisadministratie

Met opleidingen helpen we salarisprocessen te verbeteren